News

Soundbyte 26: Progressie(f)

8 januari 2012

pro·gres·sie de; v -s 1 vooruitgang 2 trapsgewijze opklimming (bron: vandale.nl)

De afgelopen week was een toppertje! Beginnend met het siervuurwerk ter gelegenheid van het nieuwe jaar, gevolgd door hoofdzakelijk vrije dagen. Tijd om die dingen te doen die anders ondergesneeuwd zouden blijven liggen, zoals het luisteren naar mijn favoriete muziek. Ik ga deze Soundbyte dan ook schaamteloos gebruiken om “mijn” muziek te pluggen.

Mijn muziekale hart ligt in de progressieve rock. Toegegeven, dat is zeker niet het enige waar ik naar luister, maar als ik de laatste ‘tig jaar bekijk blijf ik toch altijd weer bij progrock terugkomen.

Progrock is eind  jaren zestig, begin jaren zeventig ontstaan uit een mix van psychedelische rock, klassieke muziek en jazz. Een aantal grote namen uit die periode zijn bijvoorbeeld Pink Floyd, Genesis, Yes, Gentle Giant, King Crimson, Focus en Jethro Tull. Vooral de eerste drie zijn bij het brede publiek bekend.

Wat  rockmuziek nu eigenlijk progressieve rockmuziek maakt is echter niet helemaal duidelijk, zelfs niet bij de bands die tot deze stroming worden gerekend. Een paar kenmerken van progrock (ook wel “prog” genoemd) zijn:

  • geen eenheidsworst, ofwel geen nummers die de bekende couplet-refrein structuur hebben  en drie minuten duren. In prog-nummers wordt een verhaal verteld. Als dat 10 minuten nodig heeft, prima, maar veel langer is zeer zeker geen uitzondering!
  • wordt gespeeld door muzikanten met een gedegen muziekale opleiding, vaak multi-instrumentalisten (herinner je je Mike Oldfield nog? )
  • heeft complexe melodielijnen, ritmes en teksten
  • veel stijlwisselingen, ook binnen een nummer
  • er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van geluidseffecten
  • Breed scala aan instrumenten
  • Regelmatig worden concept albums uitgebracht, waarbij een compleet album aan 1 onderwerp of thema wordt gewijd (bijvoorbeeld “Tarkus” van ELP, over omgekeerde evolutie, of het thema “Ouder worden” op het album “When age has done its duty” van Cosmograf

Halverwege de jaren zeventig kwam de klad een beetje in de progrock, voornamelijk door wisselingen in samenstelling van bands of doordat bands er mee stopten.

In de jaren tachtig was er  een korte opleving in de progrock (de neo-prog), met bands als bijvoorbeeld Marillion, UK, en Pendragon. Veel “progressie” zit er dan niet meer in; bands kijken terug naar de “de goede oude tijd” en proberen die de dupliceren, andere bands proberen met wisselend success hun muziek toegankelijker te maken (bijvoorbeeld: Yes scoorde een monsterhit met “Owner of a lonely heart, wat in mijn oren geen progrock- maar een popsong niemendalletje is). Vergelijk dat maar eens met hun oudere werk en het zal duidelijk zijn wat ik bedoel.

Vanaf half jaren negentig is de progrock weer helemaal terug en, als ik het aantal progrock festivals bekijk, mag zich verheugen in een grote schare fans. Bekende acts tegenwoordig zijn bijvoorbeeld IQ, Porcupine Tree, The Flower Kings, RPWL, Kaipa, Gazpacho, Anekdoten, Karmakanic, Spock’s Beard, en Transatlantic. Vooral de laatste twee zijn meesters in het schrijven van zogenaamde epics, waarbij een nummer al snel  een klein half uur kan duren. Een gevleugelde uitspraak van een van de front-mannen van de progrock, Neil Morse, (van oa. Spock’s Beard en Transatlantic) is dan ook “An epic to end all epics”.

De progrock zelf is samen opgegroeid met, of is voedingbodem geweest voor, veel ander (sub)genres zoals:

Aangezien stijlwisselingen een van de kenmerken is van progressieve rock, blijft een strikte indeling moeilijk, zoniet onmogelijk.

Wat opvalt is dat de bands die aan de bakermat stonden van de progrock, niet vergeten zijn. Veel bands zijn flink door de giganten zoals Pink Floyd of Yes beinvloedt en steken dat niet onder stoelen of banken. Luister eerst maar eens naar bijvoorbeeld Syd’s theme uit Pink Floyd’s “Shine on you crazy diamond” en dan naar “Back to the river” van Riverside.

Mocht je na al deze links nog meer pointers nodig hebben, kijk dan ook eens naar bijvoorbeeld: PBII, Mangrove, Discipline, Frequency Drift, Mostly Autumn, Pallas, Airbag, Introvision, Premiate Forneria Marconi, Camel, Kayak, Rick Wakeman, Caravan, Blackfield, Blind Ego, Diethelm & Famulari, Sean Filkins, Il Bacio Della Medusa, Nine stones close, Ritual, Symphonic Slam, Umphrey’s McGee en, oops, bijna vergeten, de enige echte Frank Zappa!

Met excuses aan al die honderden uitstekende progbands die ik hier niet genoemd heb…

Have fun,
Hugo.

PS: Deze week bekend geworden: Pink Floyd komt bij elkaar om de Olympische Spelen 2012 in Londen af te sluiten!

5 Responses to Soundbyte 26: Progressie(f)

  1. Tim Wielens says:

    Kijk, meer mensen met dezelfde muzieksmaak. Helemaal mijn ding. Nog wat extra aanraders: Opeth (vroeger stevige metal, laatste album vintage prog), Anathema (komend uit de doom, maar tegenwoordig ook prachtige, soms poppy, prog!

  2. @Hugo: oo/ krijg weer helemaal zin om mijn Ayreon, Pink Floyd en andere CDs te gaan luisteren…

    @Tim: Mikael Akerfeldt heeft teveel Dio geluisterd de laatste tijd, zo gaf hij tijdens het laatste concert in 013 toe 🙂

    Anyway, even nog een plug voor een nog ietwat onbekend bandje uit IJsland: Sólstafir, welke toch wel weer heel veel prog invloeden in hun laatste CD laten horen. Als daar nu een paar van onze belastingcenten heen zijn gegaan, dan heb ik daar totaal geen moeite me 😉

  3. Walter Treur says:

    Horen Liquid Tension Experiment, Spock’s Beard en Transatlantic hier ook niet bij?

  4. Walter Treur says:

    Of ik lees het gewoon even goed 🙂
    Alleen Liquid Tension Experiment dus.. Een van mijn favoriten.

  5. Antoine says:

    Goed werk Hugo. Opvoeden die collega’s:). Vooral de oude filmpjes zoals van focus waren weer eens leuk om te zien. Hans clever (drums) was toch iets volslanker toen ik de laatste keer met hem speelde. Maar drummen kan hij nog steeds als de beste.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *